Eeuwenlang was de folksong de meest populaire versie van een liedje. Dit kun je lezen #20. De structuur bestond uit een eenvoudige serie van coupletten met steeds een herhaalde zin in de songtekst. Eind 1800 begonnen liedjesschrijvers zich echter meer te bekommeren om de emotionele boodschap van een liedje, in plaats van het vertellen van een verhaal. Hierdoor werd onmiddellijk de zwakte van de folksongstructuur duidelijk. Doordat de liedjes niet langer een verhaal vertelden en de luisteraars weleens af konden haken, werd de eenvoudige structuur van folksongs te saai. Slimme songwriters kwamen op het idee om de coupletten af te wisselen qua melodie, na twee coupletten om precies te zijn.

Dit bleek een gouden greep. De populaire refreinzin bleef in stand en werd opgenomen in de coupletsectie, de vorm werd als volgt: couplet, nog een couplet, iets anders en dan weer terug naar het couplet. De ‘iets anders’ in deze vorm noemen we de brug. De ‘moderne’ liedstructuur was een feit:

couplet – couplet – brug – couplet

Zing een couplet, dan nog een, doe iets ander en dan weer een couplet

De couplet/couplet/brug/couplet-structuur is toegepast in ontelbaar veel hits. Alle grote hits tussen 1900 en 1960 van schrijvers als Irving Berlin, George en Ira Gershwin, Cole Porter en Roger en Hammerstein werden met deze structuur geschreven. Ook de Beach Boys hadden hit na hit met deze vorm, en wat dacht je van The Beatles en Elvis Presley?

Iets in onze hersenen maakt dat we gek zijn op deze mix van structuur. Zing een couplet. Dan nog een. Doe iets anders. En weer terug naar een couplet. Op een of andere manier is het op deze wijze precies in balans. Door het horen van een couplet en daarna nog een keer, ontstaat er een bekend, vertrouwd gevoel. Echter als je het daarna een derde keer zou horen – 3 keer op rij – wordt het saai. De brug verschaft in deze iets nieuws, juist op het moment dat we het nodig hebben. Als er daarna weer een couplet volgt, voelt dat op een of andere manier goed, vertrouwd; alsof je naar een fijne, voor jou bekende plek terugkeert.

De refreinzin werkt als een anker

De refreinzin komt of in het begin of aan het einde van ieder couplet voor, dit geldt voor bijna alle liedjes die volgens deze structuur tot stand zijn gekomen. De zin werkt als een anker voor luisteraars, een veilige, bekende ‘plek’ waar ze naar uit kunnen kijken. Omdat de refreinzin zo’n belangrijke rol inneemt in een liedje, komt er meestal de titel van het lied in voor.

Enkele voorbeelden van liedjes met een couplet/couplet/brug/couplet-structuur:

“Somebody like you” (Keith Urban)

Refreinzin: de titel is opgenomen

Locatie: laatste zin van ieder couplet

 

“Better as a memory” (Kenny Chesney)

Refreinzin: de titel is de refreinzin

Locatie: laatste zin van ieder couplet

 

“Streets of Philidelphia” (Bruce Springsteen)

Refreinzin: de titel is opgenomen

Locatie: laatste zin van ieder couplet

 

“Don’t know why” (Norah Jones)

De titel is opgenomen in de refreinzin, en komt voor aan het begin en einde van ieder couplet. Een interessante variatie op de basisvorm.

Variaties op de basisvorm

Paul McCartney en John Lennon maakten veel gebruik van deze vorm in hun vroege werk. “I Saw Her Standing There”, “And I Love Her” en “Things We Said Today”. Later speelde McCartney ook veel met deze vorm op bijvoorbeeld “The Long Winding Road” en “Yesterday”, waarvoor hij geen consequente songtekst schreef voor het refrein. Houdt het zelf echter veilig en houdt vast aan een identiek, herhaald refrein. Tenzij je denkt de competitie met iemand als Paul McCartney aan te kunnen natuurlijk…

Eric Clapton gebruikte deze basisvorm voor “Wonderful Tonight”. Hij bracht variatie aan in de eerste deel van de refreinzin naarmate het liedje vorderde. Hij hield echter voldoende van de refreinzin in stand (inclusief de titel van de song) om het als anker te laten fungeren.

Tips voor een hitsong

Deze vorm bevat niet de grote refreinen die hedendaagse mainstream radio vereist, maar het kan wel als basis dienen voor het schrijven van een hit. De couplet/couplet/brug/couplet-structuur werkt het beste voor ballads en liedjes met een bescheiden tempo. Je refreinzin moet zo memorabel mogelijk zijn. Richt je pijlen op een songtekst die het hart van het liedje samenvat, als je dan ook nog een verrassende melodiewisseling weet toe te passen zul je zeker luisteraars bekoren. “Somebody Like You” van Keith Urban bevat een fantastisch voorbeeld van een sterke refreinzin, met daarin ook nog eens een herhaling; succes gegarandeerd!

De allerbeste manier om je liedje commercieel draagvlak te geven is het schrijven van een fantastisch brug. Soms is een brug zo goed dat het een couplet lijkt, ook hiervan is bovengenoemde hit van Keith Urban een heel goed voorbeeld:

Hoewel de couplet/couplet/brug/couplet-structuur aan de wieg stond van alle liedstructuren die er tegenwoordig gebruikt worden, zul je maar weinig hits vinden die geschreven zijn volgens deze basisstructuur. In het pop- en rockgenre wordt het nagenoeg nooit toegepast. Het is in de country scene nog altijd mogelijk een hit te scoren met deze structuur, en zo nu en dan lukt het artiesten als Norah Jones, maar dat zijn uitzonderingen.


Start nu!

  1. Beluister een aantal liedjes die volgens de couplet/couplet/brug/couplet-structuur geschreven zijn. Uit bovenstaande tekst kun je inspiratie halen. Probeer het liedje op pauze te zetten voordat de refreinzin start. Vraag jezelf het volgende af: Wat zou je ervan vinden als het liedje nu niet verder ging met de refreinzin? Wat als er nu een andere melodie of tekst zou volgen? Wat verwacht je? Wat zou een luisteraar willen horen?

Speel de eerste twee coupletten af en stop het liedje vlak voor de brug. Wat zou je ervan vinden als de volgende sectie weer een couplet zou zijn? Speel vervolgens de brug af en stop het liedje vlak voor de volgende sectie. Wat wil je nu horen? Weer iets heel nieuws? Nog een brug? Een couplet met een refreinzin?

  1. Gebruik het liedje wat je net hebt beluisterd en schrijf er een nieuwe songtekst voor, met gebruikmaking van de originele hook/refreinzin. Zing met het origineel mee, maar vervang de songtekst met de jouwe. Als de brug begint, schrijf een nieuwe beginzin voor de brug. Je hebt nu de absoluut belangrijkste stukken van het liedje ontdekt. Op deze punten je eigen songtekst zingen maakt dat je sneller bekend wordt met en gewend raakt aan deze structuurvorm.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here